بیانیه‌‏ی انجمن حمایت از کودکان کار به مناسبت روز جهانی مبارزه علیه کار کودک

22 خرداد (12 ژوئن)، روز جهانی مبارزه علیه کار کودک گرامی‏باد.
روز جهانی مبارزه علیه کار کودک فرصتی است برای اندیشیدن و سخن گفتن درباره‌‏ی دشواری‏‌ها و رنج کودکان، کودکانی که کودکی‏شان در آماج تهاجم بی‌‏وقفه‌‏ی بهره‏‌کشی و استثمار ناشی از فقر و نابرابری‏‌های اجتماعی به یغما رفته و پیامدهای این چپاول نه تنها امروزِ آنان، بلکه فردا و تمامی زندگی ‏آینده‌شان را نیز مورد تعرض و آسیب قرار داده است. روز جهانی "مبارزه علیه کار کودک" فرصتی دوباره برای اندیشیدن درباره‏‌ی وظایف، مسوولیت‏‌های انسانی‏مان در قبال کودکان، تأمل درباره‌‏ی قصور و کوتاهی‌‏های صورت گرفته نسبت به مسایل آنان، توجه بر ضرورت‏ پایان بخشیدن به پدیده‏‌ی غیرانسانی "کار کودکان"، است چرا که کودکان کار، قربانیان خاموش و بی‏دفاع غفلت، نابرابری، فقر و دیگر نابسامانی‏‌های اجتماعی هستند و تردیدی نیست که رنج آنان پایان نخواهد یافت مگر با همبستگی، هم‌‏اندیشی و اقدام مؤثر انسانی همه‏‌ی جوامع به نفع همه‏‌ی کودکان.
اگر چه تا کنون تلاش‏‌های انسانی فراوانی در عرصه‏‌ی تدوین و تصویب قوانین حمایتی به نفع کودکان صورت پذیرفته است، اما هرگز نباید فراموش کنیم که به صرف تدوین و تصویب این قوانین به نفع کودکان تمامی مسوولیت‏‌های انسانی خود در قبال آنان را به انجام رسانیده‌‏ایم، چرا که تصویب و پذیرش این قوانین نه پایان راه، که آغازیست برای انجام مسوولیت‏‌ها و تعهدات‏مان نسبت به کودکان و باید توجه داشت که تنها با تلاش برای تغییر نگرش عمومی، افزایش آگاهی‌‏های فردی- اجتماعی و نیز بالا بردن حس مسوولیت‌‏پذیری اجتماعی نسبت به مسایل کودکان می‏توان زمینه‌‏های لازم برای اقدام مؤثر و فراگیر در جهت ایمن‌‏سازی شرایط، حمایت همه جانبه از آنان و در نهایت محو پدیده‏‌ی کار کودک را فراهم نمود.
از آن‏جایی که آموزش اجباری، رایگان و با کیفیت، از کارآمدترین ابزارها برای برون‏رفت از چرخه‌‏ی فقر و محرومیت است، بازنگری، اصلاح وضعیت کمی و کیفی نظام آموزشی کشور و بالا بردن سطح آموزش اجباری با هد‏ف افزایش پوشش حمایتی- آموزش لازم، برای تمامی کودکان به نحوی که هیچ کودکی از چرخه‏‌ی آموزش بیرون نماند، ضرورتی اجتناب‏‌ناپذیر بوده و نیز با توجه به ‏این‏که فقدان مدعی‌‏العموم و نهاد متولی امور کودکان در بسیاری از موارد (به ویژه در امر نظارت بر وضعیت کودکان کار کشور) منجر به وارد آمدن صدمات و آسیب‏‌های جبران‌‏ناپذیر بر زندگی کودکان می‌گردد، تأسیس نهاد متولی امور کودکان با رویکرد راهبردی، نظارتی در سطح ملی ضرورت دیگری است که، در صورت تحقق می‌‏تواند بسیاری از مسایل و پیچیدگی‏‌های حوزه‌‏ی حقوق کودکان را پیگیری نموده و گام‏‌های اساسی در زمینه‌‏ی بهبود شرایط به نفع آنان را بر دارد.

بیانیه‌ی جمعی از کودکان کار

مری جونز اولین راهپیمایی "جمعیت دفاع از حقوق کودکان کار" را در بهار 1903 در کنزینگتن یکی از شهرهای ایالت پنسیلوانیا همراه با 75000 کارگر که 10000 نفر از آنها کودک بودند برگزار نمود. امروز هم "روز مبارزه علیه کار کودک" است. روزی که سال‏هاست هر سال یک‏بار می‏آید و می‏رود اما هنوز آن‏چه که باید به صورت عمل در بیاید فقط در حد نوشته است و هنوز هیچ دولتی خود را موظف نمی‏داند تا از حقوق کودکان دفاع کنند. هنوز کودکان برای جنگ دولت‌‏ها تربیت شده و کشته و مجروح می‏شوند هنوز هم کودکان به زور به کار گرفته می‏‌شوند چه از طرف خانواده چه از طرف جامعه هنوز هم کودکان به جای گرفتن سراغ کلاس‏های آموزشی آدرس محله‏هایی را می‏گیرند که کار و مشتری زیادی داشته باشد. و این فشاری است که از طرف خانواده یا جامعه به آن‏ها تلقی می‏شود و یا شاید هم آن‏ها نمی‏توانند خواری و زاری خانواده‏ی خویش را در آن وضعیت بنگرند و این باعث می‏شود که کودکان به جای رفتن به سوی علم و دانش به کار روی آورند.
ما کودکان خواهان حق خود و دیگر دوستان‏مان هستیم و می‏‌خواهیم آن عده از کودکانی را که هنوز از حق و حقوق خود هیچ آگاهی ندارند و فقط به آن‏ها یاد داده شده که از بالا دست خود اطاعت کنند آن‏ها را از حق و حقوق‏شان مطلع کنیم و در این روز به آن عده از کودکان می‏گوییم که بلند شوید و از حق خود دفاع کنید تا در آینده بتوانید زندگی پیشرفته و جهانی بدون جنگ و همراه با آزادی‏های فردی داشته باشید. در آخر می‏خواهیم سؤالی را که ذهن هر کودکی را مشغول کرده بیان کنیم سؤالی که هیچ‏کس به آن جواب نداده ما می‏خواهیم بدانیم تا چه نسلی بچه‏‌ها باید خرج خانواده‌‏ی خود را تأمین کنند و مانند آدم بزرگ‏‌ها پا به پای آن‏ها کار کنند.

تحقق حقوق کودکان دست یافتنی است.

 بیانیه‌ی انجمن حمایت از کودکان کار به مناسبت هفته‌‏ی کودک
مهر ۱۳۸۷
امسال نیز در حالی به استقبال روز کودک می‏رویم که همچنان میلیون‌‏ها کودک در سراسر جهان در شرایط سخت و غیرانسانی به سر می‏برند. گزارش‌‏ها حاکی از استمرار وضعیت نگران کننده‌‏‏ی صدها میلیون کودکی است که در چرخه‌‏ی رنج‌‏آور فقر، محرومیت و بهره‌‏کشی گرفتار آمده‌‏اند. در این میان تلاش‏‌های صورت گرفته از سوی سازمان‏‌ها، نهادها و فعالان حوزه‌‏ی مسایل کودکان در مقایسه با ابعاد فاجعه بسیار ناچیز می‌‏نماید.

بر اساس آخرین گزارش‌‏های بین‏‌المللی، در حال حاضر حدود 220 میلیون کودک در جهان به کار مشغولند که از این میان بیش از نیمی از آنان به مشاغل بسیار سخت و زیان‌‏آور گمارده شده‌‏اند و در معرض انواع آسیب‏‌های جسمی، روانی و عاطفی قرار دارند. با وجود شکل گیری و تدوین قوانینی که کار کودک را ممنوع اعلام کرده‌اند و علی رغم تصویب مقاوله‌‏نامه‏‌های بین‏المللی 138 و 182 سازمان جهانی کار و پیوستن تقریباً تمامی کشورها به پیمان‏‌نامه‌‏ی جهانی حقوق کودک، این پدیده‌ی شوم همچنان در حصاری از سکوت و بی‌تفاوتی، به حیات خود ادامه می‌دهد.

با این همه بر این باوریم که شکل‏‌گیری جریان‏‌ها و جنبش‌‏های جهانی مبارزه علیه‌ کار کودک طی 150 سال گذشته، همچنین تدوین و تصویب پیمان‌‏نامه‌‏های متعدد در این حوزه، همگی نوید بخش فردایی روشن‌‏تر برای کودکان جهان است. بویژه آنکه این جنبش‌‏ها به همراه خود اخلاق جهانی نوینی به نفع مبارزه برای از میان بردن این پدیده‌‏ی شوم پایه‌‏ریزی و ترویج نموده‌‏اند و علی‏رغم سکوت و بی‏تفاوتی بسیاری نسبت به این مسأله، امروزه شاهد اجماعی عمومی در میان گروه‏‌ها و جوامع مختلف بر سر اصولی همچون مذموم بودن کار کودک و ضرورت آموزش همگانی رایگان هستیم.

براساس گزارش سازمان جهانی کار، بدنبال تلاش‌‏های صورت گرفته، تعداد کودکان کار جهان طی سال‏های 2004 -2000 میلادی به میزان 11 درصد کاهش یافته است. این امر بویژه در میان کودکان شاغل در کارهای سخت و زیان‌‏آور با کاهشی برابر 26 درصد بسیار چشمگیر بوده است. حال پرسش اساسی این است که این دستاورد چگونه حاصل شده است؟

بدون شک این فرآیند خودبخودی نبوده است. تغییر در رویکرد جهانی نسبت به کار کودک که تا اواخر دهه‌‏ی 1980 میلادی با "بی‌‏تفاوتی" و "انکار" همراه بود، به نگرشی که منجر به تصویب و پذیرش گسترده‏‌ی پیمان‏‌نامه‌‏ی جهانی حقوق کودک در سال 1989 و در پی آن شکل‏‌گیری برنامه‌‏ی جهانی برای حذف کار کودک در سال 1992 و تصویب مقاوله‌نامه‏‌ی 182 سازمان جهانی کار در سال 1999 شد، نتیجه‏ی تلاش‏ها و ابتکارات ارزشمند فعالان حقوق کودک و بسیج اراده‏ی سیاسی و عمل اجتماعی در تمامی سطوح بوده است. از این روست که باور داریم امروزه دیگر آرمان "محو کار کودک" و "تحقق حقوق انسانی" آنان رویایی دست نیافتنی محسوب نمی‏‌شود.

● ما معتقدیم از میان بردن پدیده‌‏ی چند وجهی کار کودک مستلزم برنامه‏‌ریزی و اقدام برای ریشه‌‏کنی فقر، فراهم آوردن آموزش همگانی و تقویت نظام‏‌های حمایتی و تأمین اجتماعی است. همان گونه که مسأله‏‌ی کار کودک به گونه‌‏ای جدایی ناپذیر با معضل فقر در جوامع در هم تنیده شده است، مبارزه‏ی موثر برای شکستن این دور و محو کار کودک جز با تحقق آموزش همگانی و رایگان به عنوان ابزاری استراتژیک در کاهش آسیب‌های ناشی از فقر و محرومیت ممکن نخواهد بود.

● ما خواهان آنیم که تلاش برای پایان دادن به کار کودکان و تحقق حقوق انسانی آنان در مرکز تمامی برنامه‌ریزی‌های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی قرار گیرد و باور داریم که تحقق این مهم در جامعه تنها با نظارت و مداخله‏ی موثر نهادی قدرتمند که منحصراً پاسداری از حقوق کودکان را در دستور کار خود داشته باشد، ممکن خواهد بود. چنانکه تجربه‏‌ی دیگر کشورها نیز، تأثیر و اهمیت این گونه نهادها در حمایت موثر از کودکان و بهبود شرایط آنان را تأیید می‏کند.

● باور داریم شکل‏‌گیری چنین نهادی مسوول و پاسخگو که بر حسن اجرای مفاد پیمان‌‏نامه‌‏های بین‏المللی و قوانین داخلی در حمایت از حقوق کودکان و نیز بر پایبندی سازمان‌‏ها و نهادهای مختلف به رعایت حقوق و منافع عالی کودکان نظارت داشته باشد، موثرترین راه در پیگیری و حصول نتیجه به نفع کودکان است.

در پایان انجمن حمایت از کودکان کاربار دیگر همبستگی خود را با تمامی کودکان جهان بویژه آنانی که روزهای کودکی‏شان زیر تازیانه‌‏ی فقر، جنگ، کار سخت، آوارگی و بهره‏‌کشی به تاراج رفته است، اعلام می‏‌کند وتلاش تمامی انسان‏های آزاده‌‏ای که در راه تحقق حقوق پایمال شده‌‏ی این کودکان و پی‌‏ریزی دنیایی بهتر برای همه‌‏ی انسان‌ها پایداری نموده‌اند را ارج می‏‏‌نهد.

بیانیه کودکان کار به مناسبت روز جهانی مبارزه با کار کودک
23 خرداد 1387
همیشه کسی که کار شایسته‌ای انجام می‌دهد مورد تحسین قرار می‌گیرد ولی ما با این که کار خوب انجام می‌دهیم مورد تحسین قرار نمی‌گیریم. ما هم کودک هستیم و دنیای آزاد خودمان را می‌خواهیم ما فقط نمی‌خواهیم در خیابان‌ها باشیم، ما می‌خواهیم در کنار خانواده باشیم، بازی کنیم، درس بخوانیم و از امکانات دیگری هم بهره‌مند باشیم.

• تقاضای ما از مدیران و معاونان دولتی داشتن رفاه و آموزش بهتر است.
• از شما خواهشمند هستیم که به خانواده‌هایی که فقیر هستند و رفاه ندارند کمکی شود تا در این جهت ما تحت فشار بی‌پولی خانواده قرار نگیریم.
• ما کودکان می‌خواهیم از احترام، آسایش، پوشاک و تغذیه سالم برخودار باشیم.
• کودکان کار دوست دارند از علم و آگاهی و آموزش بهتری برخوردار باشند.
• ما کودکان آزادی می‌‌خواهیم، منظور ما از آزادی این است که در کار کردن در کارهایی چون دستفروشی، گل فروشی و غیره، نیروی انتظامی با ما با خشونت و بی‌اعتنایی رفتار نکند.
• ما از جامعه خواهش داریم که در کوچه و خیابان با ما با خشونت رفتار نکنند و ما را همچون کودکان خود دوست بدارند.
• ما دوست نداریم مورد سوءاستفاده قرار گیریم، منظور ما سوءاستفاده‌ی شخصی مثلاً برای تأمین مواد مخدر و غیره است.
• کودکان کار دوست ندارند آن‌ها را مانند معتادان از خیابان‌ها جمع کنند.
• ما کودکان دوست نداریم با الفاظ بد از ما یاد کنند.
• خواهش ما این است که نباید وقتی در خیابان کار می‌کنیم بهزیستی ما را بگیرد.

آزیتا رحیمی (13 ساله)، شیلا شمسی (13 ساله)، شکیلا احمدی (12ساله)، نجیلا اسماعیلی (14 ساله)، ریحانه حمیدی (13 ساله)

 بیانیه‏‌ی جمعی از کودکان کار
به مناسبت "روز جهانی مبارزه علیه کار کودک"
22 خرداد 1386

چرا ما کودکان تحت فشار کار هستیم؟
ما کودکی‏مان را می‏‌خواهیم. کودکی ما کجاست؟
ما کودکان برای رنج کشیدن به دنیا آمدیم؟ نه!
ما کودکان مگر آینده نداریم؟
چرا ما کودکان زندگی خوبی نداریم؟
ما کودکان مگر حق نداریم در دنیایی خوب زندگی کنیم؟
آیا حرف‏‌های کودکان به گوش دیگران نمی‏‌رسد؟

ما کودکان کار کردن در این سن را دوست نداریم.
ما سر کار رفتن را دوست نداریم و می‏‌خواهیم مثل بچه‏‌های عادی درس بخوانیم تا در آینده به بالاترین درجات دست یابیم.

ما کودکان حق داریم از امکانات آموزشی تا رسیدن به بالاترین درجات تحصیلی بهره‌‏مند شویم.
ما کودکان حق داریم در محیطی پاکیزه و سالم زندگی کنیم.
ما کودکان حق داریم در دنیایی سرشار از صلح و دوستی زندگی کنیم.
ما کودکان حق داریم از عشق و محبت بزرگ‏ترها برخوردار شویم.
ما کودکان حق داریم بازی کنیم.
ما کودکان حق داریم از عدالت اجتماعی برخوردار شویم.
ما کودکان حق داریم با دنیای جدید آشنا شویم و به راحتی نظرات و عقاید خود را بیان کنیم.
ما کودکان حق داریم از انجام کارهای سخت و حرف‏‌های زور در برابر خودمان دفاع کنیم.

بچه‏‌هایی که در سن قانونی نیستند نباید کار کنند.
خانواده‌ها باید نسبت به بچه‌هایشان احساس مسوولیت کنند.
بچه‏‌ها باید درس بخوانند تا جامعه و کشورشان را آباد کنند.
برای این‏که یک کشور بازسازی شود به ما بچه ها زیادتر از بزرگ‏ها نیاز دارد.
ما کودکان کار از پدر و مادرها خواهش می‏کنیم بچه‌‏های کوچک‏شان را کم‏تر بگذارند کار کنند.

تمام کودکان کار در دنیا احتیاج به حمایت همه دارند.
تنها امید کودکان در دستان شما است، ما را دریابید.
ما کودکان آینده درخشانی می‏خواهیم.
ما کودکان به محبت شما نیاز داریم.
دنیای کودکی‏مان را به ما برگردانید.